Một trong những ngày lễ quan trọng với người Việt là Rằm tháng Giêng. Vì vậy, mâm cỗ rằm tháng Giêng cần thịnh soạn và chuẩn bị tươm tất. Cùng 123Job tìm hiểu kỹ hơn các phong tục vào ngày Rằm tháng Giêng ở bài viết sau nhé!

Từ lâu Tết Nguyên Tiêu đã là một ngày lễ quan trọng của người dân Việt Nam trong tín ngưỡng. Tuy nhiên, không phải ai cũng hiểu tường tận ý nghĩa, nguồn gốc của Rằm tháng Giêng của người Việt. Bên cạnh việc chúc Tết đầu năm thì chúng ta cũng cần chuẩn bị cho những mâm cỗ, rằm chu đáo nhất. Hãy cùng theo dõi bài viết sau của 123Job để tìm hiểu kỹ hơn về Rằm tháng Giêng cũng như các bài văn khấn cúng Rằm tháng Giêng dành cho 2021 nhé!

I. Rằm tháng Giêng là ngày gì?

Là ngày lễ hội cổ truyền tại Trung Quốc Tết Nguyên Tiêu (Rằm tháng Giêng) còn là tết Thượng Nguyên tại Việt Nam. Lễ hội trăng rằm từ giữa đêm 14 (đêm trước trăng rằm) trọn ngày 15 (ngày rằm) cho đến nửa đêm 15 (đêm trăng rằm) của tháng giêng âm lịch. Ngày Rằm tháng Giêng là dịp dân chúng lên chùa ước nguyện điều lành, cúng sao giải hạn. Tuy kinh điển nhà Phật không nói đến, các chùa thường khuyên các Phật tử cùng tụng niệm tụng kinh Dược Sư và hồi hướng công đức để thế giới được an lành.

Rằm tháng Giêng

Rằm tháng Giêng 

Lễ hội đêm trăng rằm hiện được nhiều nơi ở Việt Nam khôi phục truyền thống văn hóa cổ, hiện nay đã thành nếp thường xuyên ở nhiều địa phương tổ chức đêm Nguyên tiêu của Ngày thơ Việt Nam. Đặc biệt ở những nơi có cộng đồng người Hoa sinh sống như Chợ Lớn, Hội An, lễ hội trăng rằm có nhiều sinh hoạt đặc biệt. Ngày và đêm Rằm tháng Giêng thường được cộng đồng người Việt gốc Hoa tổ chức ở khu Chợ Lớn, Quận 5 và dân gian có câu thành ngữ "Giao thừa ra quận Nhất, Nguyên tiêu về quận Năm" tại Thành phố Hồ Chí Minh. 

Ở Trung Quốc và Đài Loan, Tết Nguyên Tiêu là Tết Thượng Nguyên, hay Tết Trạng nguyên, ngày xưa là dịp nhà vua hội họp thết tiệc các ông Trạng để và mời vào vườn Thượng Uyển làm thơ, thăm hoa, ngắm cảnh. Lễ Thượng Nguyên không phải là một ngày lễ Phật theo sách Trung Hoa. Hiện nay, Tết Nguyên Tiêu (đêm rằm đầu tiên của năm mới, Rằm tháng Giêng) được coi là ngày lễ đầu năm mới thiêng liêng nhất và còn được gọi là “Hội hoa đăng”, hoặc “Lễ hội đèn hoa”  có thể bắt nguồn từ tục cúng tế thời Hán Vũ Đế, với tập tục trưng đèn trên cây nêu trước cửa nhà, chơi lồng đèn ngũ sắc, đốt đèn, kéo dài từ 13 đến 17 tháng giêng. Những lồng đèn có hình thù  phượng, rồng, mười hai con giáp hoặc những nhân vật cổ trong cổ tích, truyền thuyết được yêu chuộng.

II. Ý nghĩa của Rằm tháng Giêng

Rằm tháng Giêng được xem là ngày lễ quan trọng sau dịp Tết Nguyên đán, theo tín ngưỡng, ngành nghề và tôn giáo, tùy vào từng gia đình thờ khác nhau như: thờ Phật, thờ Chúa, thờ Thần Tài Thổ Địa,…Nhưng nhìn chung và bắt buộc mỗi gia đình là bàn thờ tổ tiên bày tỏ lòng thành kính với ông bà, cha mẹ, tạ ơn những người trên đã phù hộ con cháu học tập thành tài cho gia đình được mạnh khỏe. 

Tết Nguyên tiêu được xem như nét văn hóa sinh hoạt tao nhã ở một số vùng miền, mang nhiều ý nghĩa nghệ thuật trong khung cảnh thơ mộng hữu tình. Không chỉ cùng nhau ngắm trăng, đọc thơ, ăn bánh trôi mà mọi người còn có dịp xem múa lân, chơi các trò chơi dân gian giải trí cùng nhau.

III. Phong tục lễ cúng Rằm tháng Giêng của người Việt

Vào ngày Rằm tháng Giêng, các gia đình thường làm lễ cúng tỏ lòng nhớ ơn tổ tiên, cầu cho mưa thuận gió hòa, mùa màng bội thu. Tuy nhiên, lễ cúng Rằm tháng Giêng vào giờ nào là tốt nhất thì nhiều người còn băn khoăn.

Lễ cúng Rằm tháng Giêng thường được mọi người cúng vào giờ Ngọ (tức là từ 11h đến 13h) ngày chính rằm (tức ngày 15 tháng Giêng âm lịch) theo phong tục. Hiện nay, mỗi gia đình lại tùy biến linh động việc cúng vào các ngày, giờ khác nhau tùy điều kiện. Họ quan niệm rằng việc thờ cúng rằm tháng Giêng chỉ cần thể hiện tinh thần chung là biết ơn của con cháu đối với tổ tiên thần thánh và tấm lòng thành kính ông bà.

IV. Mâm cỗ cúng Rằm tháng Giêng gồm những gì?

1. Mâm cỗ tuân thủ nguyên tắc 10 món theo tỉ lệ 4 bát, 6 dĩa

Mâm cỗ cúng rằm tháng Giêng tươm tất nhất gồm 10 món theo tỷ lệ: 6 đĩa, 4 bát. 4 bát có thể gồm bát canh măng, miến, canh bóng, mọc. 6 đĩa gồm thịt lợn hoặc thịt gà, chả hoặc giò, nem thính có thể thay bằng đĩa xào, dưa muối, đĩa xôi hoặc bánh chưng và bát nước chấm.

Hinh 2

Mâm cỗ cúng rằm tháng Giêng tuân thủ nguyên tắc 10 món theo tỉ lệ 4 bát, 6 dĩa

2. Đủ các vị chua, cay, mặn, ngọt

Mâm cơm cũng phải có đầy đủ các vị cúng Rằm tháng Giêng. Vị cay của ớt, vị chua của dưa hành củ kiệu, vị mặn của nước chấm, cầu mong bình an sung túc vị ngọt của bánh, tất cả hòa quyện tạo nên mâm cỗ trọn vẹn, xua đi những điều đen đủi sẽ tới trong năm mới.

3. Phải có bánh chưng hoặc bánh tét

Món ăn đầu tiên không thể thiếu trong mâm cúng rằm tháng giêng là bánh chưng. Bánh chưng như một lời cầu mọi sự được vuông tròn trong năm mới, tượng trưng cho đất. Ở miền Nam thì có bánh tét. Bạn có thể ăn bánh tét bánh chưng quanh năm nhưng mùi vị bánh của những ngày đầu năm khi được quây quần bên mâm cơm gia đình sẽ rất khác biệt.

4. Xôi gấc

Xôi gấc được hiểu như mang lại may mắn vì có màu đỏ, đầy đủ cho gia chủ cả năm. Vì vậy, Tết Nguyên tiêu món ăn này cũng không thể thiếu trên mâm cúng gia tiên ngoài ba ngày Tết cần thắp hương xôi gấc. Xôi gấc dẻo thơm có vị ngọt, mùi gấc tượng trưng cho sự ngọt lành trong năm mới.

5. Gà luộc món ăn thường có trên mâm cỗ cúng Rằm tháng Giêng

Trong các món ăn thắp hương gà luôn là món ăn quan trọng. Gà luộc màu vàng ươm tươi mang hy vọng đem lại tiền tài, may mắn và sức khỏe cho gia đình bạn trong năm mới. Gà thường được yêu cầu cầu kỳ, cẩn thận hơn gà ăn thông thường, không chín nát, lớp da phải căng bóng, nào đẹp…

6. Chè trôi nước

Theo sự tích nàng cung nữ tên Nguyên Tiêu làm bánh trôi nước xoa dịu các vị thần mà từ đó quan niệm của người Việt, việc cúng bánh trôi hy vọng cho mọi việc quanh năm sẽ được trôi chảy và đoàn viên. Vì vậy, đây là món bắt buộc phải có trên mâm cỗ cúng Rằm tháng Giêng

7. Chân giò bó luộc

Trong phong tục cổ truyền của người Việt, chân giò lợn là một thứ quan trọng trong mâm cúng. Cúng chân giò lợn được hiểu mong muốn một năm viên mãn, đầy đặn. Có thể thay bằng chân giò muối hoặc giò chả  bán ở ngoài. 

8. Các món đậu

Các loại đậu sạch sẽ phù hợp với bàn thờ Phật, mang ý nghĩa thanh đạm. Trên mâm cỗ cúng rằm tháng Giêng chỉ cần 1 bát nhỏ đã đủ đầy và trọn vẹn không cần số lượng quá nhiều.

9. Mâm trái cây ngũ quả

Một đĩa ngũ quả và hoa tươi là thứ không thể thiếu trên bàn thờ cúng tổ tiên trên mâm cỗ cúng Rằm tháng Giêng và trong tất cả các dịp lễ. Sẽ có mâm ngũ quả khác nhau ở mỗi vùng miền. Mâm ngũ quả phổ biến thường gồm dừa, mãng cầu xiêm, đu đủ, sung, xoài, với ý nghĩa cho cả năm được như ý “cầu sung túc vừa đủ xài”.

V. Bài cúng Rằm tháng Giêng

Theo phong tục của người Việt, cúng Rằm tháng Giêng là một trong những lễ cúng quan trọng trong năm. Văn khấn cúng Rằm tháng Giêng, Bài cúng Rằm tháng Giêng không cần quá cầu kỳ, phức tạp.

Theo phong tục của cha ông để lại, thì lễ cúng Rằm tháng Giêng vào ngày chính Rằm tức 15 âm lịch là tốt nhất. còn nếu với ai không sắp xếp được công việc để cúng vào đúng giờ thì có thể cúng 14 tháng Giêng trước đó 1 ngày. Văn khấn cúng Rằm tháng Giêng: Nội dung bài văn khấn cúng Rằm tháng Giêng cũng không cần quá dài dòng, gia chủ có thể tham khảo mẫu văn đơn giản nhất như sau:

Văn khấn rằm tháng giêng

Văn khấn Rằm tháng Giêng 

Mẫu văn khấn Rằm tháng Giêng 

VI. Kết luận 

Người Việt quan niệm của ‘Lễ Phật quanh năm không bằng ngày Rằm tháng Giêng. Vì vậy ta đã có thể hiểu được tầm quan trọng của cúng Rằm tháng Giêng trong đời sống tâm linh của người Việt Nam. Lễ cúng Rằm tháng Giêng ra sao, bài cúng Rằm tháng Giêng như thế nào đều được mọi gia đình kỹ lưỡng chuẩn bị. Mong rằng bài viết trên của 123Job sẽ giúp bạn hiểu hơn về ngày Rằm tháng Giêng, cách cúng Rằm tháng Giêng  và tham khảo mẫu bài cúng Rằm tháng Giêng mới nhất trong dịp Tết nguyên đán này.